Υπόθεση «Κιβωτού», 5η δικάσιμος: Ξεδιπλώνεται η φρίκη της ιδρυματοποίησης

Με τις καταθέσεις των τριών πρώτων μαρτύρων ολοκληρώθηκε την Παρασκευή η πέμπτη ημέρα της δίκης για τη μία από τις τρεις υποθέσεις της «Κιβωτού». Η δίκη θα συνεχιστεί την Τρίτη 21 Μαΐου.

Η 5η δικάσιμος (Παρασκευή 17 Μαΐου 2024) της υπόθεσης της Κιβωτού ξεκίνησε στις δέκα το πρωί. Ακολούθησαν σχεδόν πέντε ώρες κατά την διάρκεια των οποίων άκουσα σχεδόν παγωμένος τα όσα οι τρεις πρώτες μάρτυρες κατηγορίας περιέγραφαν για αυτά που συνέβαιναν εντός του ιδρύματος.

Η πρώτη μάρτυρας

Η δίωρη εξέταση της πρώτης μάρτυρα λειτούργησε ως σύνοψη της επί της γης κόλασης που κατ’ εικόνα του φέρεται να είχε πλάσει ο ιερέας Αντώνης Παπανικολάου. Ως πρόγευση αυτών που κατέθεσαν και αναμένεται να καταθέσουν οι επόμενες μάρτυρες της υπόθεσης. Η ειδική επιστήμονας του Συνηγόρου του Πολίτη, Σαμάνθα Στρατιδάκη, στην οποία ανατέθηκε μια σειρά αναφορών για παραβιάσεις δικαιωμάτων παιδιών μεταξύ άλλων, αφηγήθηκε και το πώς ξεκίνησαν όλα.

Η Ταξιαρχούλα Σπανού, πρώην τρόφιμη της δομής Πειραιά και κοινωνική λειτουργός, σε κάποιο σχετικό συνέδριο που αφορούσε την λειτουργία ιδρυμάτων, μοιράστηκε με την μάρτυρα Στρατιδάκη την εμπειρία που είχε από την πρώτη της ιδιότητα. Εκεί της ανέφερε την ταπεινωτική μεταχείριση παιδιών, την πρακτική της βίαιης ακινητοποίησης σε περιπτώσεις έντονων εκδηλώσεων, τον υποχρεωτικό εκκλησιασμό, την υποχρεωτική εργασία, την πρακτική της «αξιολόγησης» για να κερδίσουν «προνόμια» όπως εξόδους με φίλους ή αντίστροφα «συνέπειες» όπως τραυματικές τιμωρίες, απομόνωση, απαγόρευση συνάντησης με οικογένεια και απειλές.

«Η κοπέλα αυτή μπήκε στην Κιβωτό 16χρονων οπότε είχε καλύτερη αντίληψη σε σχέση με τον εξωτερικό κόσμο από ότι τα υπόλοιπα παιδιά, όχι όμως πλήρη αντίληψη για το μέγεθος της κακοποίησης. Όταν έγινε κοινωνική λειτουργός απέκτησε την σχετική γνώση».

Η μάρτυρας της ζήτησε κατ’ ιδίαν συνάντηση και έπειτα της ζήτησε να μιλήσουν και άλλα παιδιά. Έτσι προέκυψαν έξι εγγραφές αναφορές και άλλες ακόμα προφορικές καταθέσεις.

«Όχι μόνο ότι δεν τηρούνταν η νομοθεσία άλλα δεν υπήρχε καν η αντίληψη ότι έπρεπε να τηρηθεί» εξήγησε η μάρτυρας ενώ αν έπρεπε να συνοψίσω την μαρτυρία της σε μια φράση θα επέλεγα αυτήν:

«Υπάρχουν σαφώς προβλήματα στο ζήτημα παιδικής προστασίας και ιδίως σε αυτά με θρησκευτικό προσανατολισμό. Σε καμία περίπτωση στον βαθμό την έκταση και την πολλαπλότητα που είτε μας κατήγγειλαν είτε διαπιστώσαμε στην Κιβωτό».

Αν ήθελα να σχηματίσω με λέξεις τον πυρήνα της λειτουργίας της Κιβωτού θα επέλεγα δυο άλλα σημεία από την κατάθεση της: «Ο πατήρ Αντώνης άλλαζε τα ονόματα των παιδιών τα οποία ήταν για χρήση μόνο εντός του ιδρύματος. Ως πρακτική δεν την έχουμε ξανασυναντήσει, εκτιμώ πως γινόταν προκειμένου να αναβαπτιστεί στην νέα κατάσταση ως τρόφιμος της Κιβωτού». Το άλλο θα ήταν ότι «Ο πατήρ Αντώνης ήταν το κύριο πρόσωπο αναφοράς παιδιών και εργαζομένων. Ήταν ο ιδρυτής και υπήρχε μια συνεχής αναφορά σε αυτόν. ‘Θα θυμώσει ο Πάτερ’, ‘θα δυσαρεστηθεί ο Πάτερ’ κτλ.»

Ο «Πατήρ» είχε τον πλήρη έλεγχο και την πλήρη γνώση ακόμα και του τι έλεγαν τα παιδιά στους ψυχολόγους με συνέπεια τα παιδιά να μην θέλουν να μιλάνε σε αυτούς.

Η μάρτυρας αναφέρθηκε επίσης στην «ελλιπή εκπαίδευση» του προσωπικού. Στην πραγματικότητα το προσωπικό ήταν άνθρωποι εμπιστοσύνης του «πατρός» Αντώνη, που είχαν κι αυτοί μεγαλώσει στο ίδρυμα.

Τα παιδιά στις αναφορές τους μίλησαν όλα και ομόφωνα για τρία πρόσωπα, τρεις εκ των κατηγορουμένων, πρώην παιδιά Κιβωτού και πολύ στενούς συνεργάτες του «πατρός» που εκτελούσαν πιστά τις εντολές του. Τίποτα απολύτως δεν γίνονται χωρίς εντολές του.

Καταναγκαστική εργασία, απομόνωση και σωματική βία ήταν οι βασικές πρακτικές σε όλες τις δομές και με ιδιαίτερη σκληρότητα στην δομή του Βόλου.

Όλες αυτές οι πρακτικές παρουσιάζονταν ως κανονικότητα, οπότε τα παιδιά δεν είχαν αντίληψη ότι δεν ήταν κανονικό. Η αντίληψή τους ήταν ότι αυτά είναι φυσιολογικά να συμβαίνουν: «Ε, εντάξει ήμουν κι εγώ αντιδραστικό…».

Πολλά παιδιά υποχρεώθηκαν να διακόψουν το σχολείο μετά το γυμνάσιο με απόφαση του «Πατρός» Αντώνιου με την αιτιολογία ότι «δεν κάνουν για το σχολείο», κρίσεις που προέκυπταν από δεδομένα αυθαίρετα όπως ότι ο μαθητής κάπνιζε…

Έτσι στέλνονταν για δουλειά στις δομές της Κιβωτού οι οποίες παρουσιάζονταν ως προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης. Βαριές αγροτικές δουλειές, όπως φροντίδα ζώων, σπάσιμο πέτρας και συμμετοχή σε δραστηριότητες που απέφεραν έσοδα στην Κιβωτό. «Προγράμματα» που φυσικά δεν είχαν κάποια πιστοποίηση, οπότε ο χαρακτηρισμός «καταναγκαστική εργασία» είναι μάλλον πιο ακριβής

Η καταναγκαστική εργασία είχε είτε τον χαρακτήρα εκπαιδευτικού προγράμματος είτε της τιμωρίας συνδυασμένης με υποχρεωτική αποχή από το σχολείο, για όσα παιδιά πήγαιναν ακόμα, είτε ανταποδοτικά για αυτά που προσφέρει η «Κιβωτός». Υπήρχε η διαρκής υπόμνηση ότι η εργασία γίνεται «για όσα σου παρέχουμε».

Κάποια στιγμή είχε καταγγελθεί μια κλοπή 30.000 ευρώ εντός των εγκαταστάσεων της δομής Βόλου για την οποία ύποπτα από τους εργαζόμενους της δομής κρίθηκαν τα παιδιά. Ξυλοκοπήθηκαν άγρια για να ομολογήσουν και να ζητήσουν συγγνώμη και, όταν ένα παιδί αρνήθηκε, το πήραν σε διπλανό δωμάτιο από όπου ακούστηκαν οι φωνές του. Έπειτα βγήκε, γονάτισε και ζήτησε συγγνώμη. Ένα από αυτά τα παιδιά τιμωρήθηκε με πολύμηνη απομόνωση.

Η απομόνωση ως σωφρονιστικό μέτρο καταγγέλθηκε από πολλά παιδιά. Όλες οι δομές είχαν χώρους απομόνωσης αλλά σε κάποιες περιπτώσεις ήταν πολύμηνη.

Επίσης υπάρχουν και αναφορές για παρεμπόδιση επικοινωνίας των βιολογικών γονέων με τα παιδιά τους. Οι επισκέψεις προβλέπονταν να γίνονται καθημερινές σε ώρες εργασίας, δύσκολες για τους γονείς που δουλεύουν και πολλές φορές έμπαιναν διάφορα προσκόμματα για να αναβάλλονται.

Η υπεράσπιση των κατηγορούμενων προσπάθησε να χτίσει ένα μικρό τείχος άμυνας, μα είχε άμμο για βασικό υλικό στα χέρια της.

– Γιατί διαβιβάσατε την καταγγελία;

– Γιατί είναι προς όφελος του παιδιού.

– Γιατί δεν κάνατε έλεγχο αξιοπιστίας πιο πριν;

– Γι αυτό την διαβίβασα, είναι δουλειά της Εισαγγελίας να κάνει αυτόν τον έλεγχο.

– Υπέδειξε ποτέ κάποια αρχή στην Κιβωτό, το υπουργείο Παιδείας, ότι γίνεται λάθος; «Κύριοι», να πει, «δεν λειτουργείτε σωστά!»

– Υπήρχαν έγγραφα, μια σειρά εγγράφων που αναφέρουν ότι «σας έχουμε επισημάνει επανειλημμένως».

Δεύτερη μάρτυρας

«Φυσικά» ήταν η απάντησή της, όταν ο πρόεδρος της έδρας ρώτησε την μάρτυρα Ταξιαρχούλα Σπανού αν γνωρίζει τους κατηγορούμενους. «Από την αρχή που πήγα στην Κιβωτό τους ξέρω. Ήμουν τρία χρόνια φιλοξενούμενη της Κιβωτού Πειραιά από το καλοκαίρι του 2016 μέχρι το 2019» είπε και έπειτα εξήγησε:

«Είχα το βίωμα. Έφυγα με μεγάλη απογοήτευση και κατά την διάρκεια των σπουδών μου στο τμήμα Κοινωνικής Εργασίας συνειδητοποίησα τι γινόταν και θέλησα να μοιραστώ το βίωμα μου. Μίλησα σε μια εκδήλωση για το πώς αυτό πρέπει να αλλάξει και για την ανάγκη αποϊδρυματοποίησης. Έτσι γνώρισα την ειδική επιστήμονα του Συνηγόρου του Πολίτη και έκανα την καταγγελία».

Η μάρτυρας αναφέρθηκε στο δικό της βίωμα και σε αυτά που της έχουν μεταφερθεί από άλλα παιδιά.

«Ήμουν 16 χρονών όταν μπήκα στην Κιβωτό. Ήδη σε μεγάλη ηλικία και καλή μαθήτρια, οπότε μπορούσα να καταλαβαίνω κάποια πράγματα. Δεν έχω δεχτεί σωματική κακοποίηση άλλα μόνο ψυχολογική. Επειδή χρησιμοποίησα το κινητό μου κρυφά για να μιλήσω με φίλες μου, μού κόπηκαν οι βόλτες για 3 μήνες.

Μιλώντας με άλλα παιδιά, μου έχουν μεταφερθεί περιστατικά βίας και απομόνωσης. Στον Βόλο, στην Χίο, στον Πειραιά. Επίσης γίνονταν και στην Καλαμάτα. Όταν κάποιο παιδί δεν ακολουθούσε τους κανόνες έμπαινε στην απομόνωση και έβγαινε μόνο για φαγητό».

Τα ονόματα των κατηγορουμένων τα έχει ακούσει από κακοποιημένα παιδιά πολλές φορές στο πέρασμα του χρόνου. Ο παπάς τα ήξερε και τα επέτρεπε, ήταν τα δεξιά χέρια του και είχαν πολύ κοντινή σχέση.

Εξήγησε επίσης ότι «υπήρχε ένα δέος απέναντι στον παπά και μας έλεγαν συνεχώς ότι αλλιώς θα ήμασταν στον δρόμο και ότι όλα ήταν δικό του έργο».

Στην ερώτηση της υπεράσπισης που είχε την απορία γιατί οι καταγγελίες δεν έγιναν νωρίτερα, απάντησε:

«Δεν γνώριζαν τα δικαιώματα τους, ούτε είχαν την δύναμη να τα διεκδικήσουν, ούτε ήξεραν ότι αυτά δεν είναι κανονικά να συμβαίνουν. Τα παιδιά φοβόταν να κάνουν καταγγελία, μεταξύ άλλων γιατί, σε μια περίπτωση, υπήρχε και οικονομική εξάρτηση της μητέρας ενός από το ίδρυμα.»

Προς επίρρωση των λεγομένων συμπλήρωσε την μαρτυρία της με την καταγγελία ότι ο Γ. Σ., πρώην φιλοξενούμενος της δομής, της έχει στείλει απειλητικό μήνυμα ότι αν δεν πάρουν πίσω τις καταθέσεις θα την σκοτώσουν.

Τρίτη μάρτυρας

Η Δ. Θ. ήταν η τρίτη μάρτυρας που εξετάστηκε. Είναι παιδαγωγός και πρώην εθελόντρια στην Κιβωτό στο παράρτημα του Κολωνού, στο τμήμα νηπίων, την περίοδο 2016-2017.

«Εργαζόμουν ως εθελόντρια τις Κυριακές. Μια μέρα μετά την εκκλησία, αργούσε το ασανσέρ με το οποίο θα τα κατεβάζαμε και αποφασίσαμε να τα πάμε προσεχτικά με τις σκάλες. Τότε ξαφνικά ακούσαμε φωνές. Κοίταξα να δω τι γίνεται και είδα τον κατηγορούμενο Π.Μ. να έχει πιάσει από τον σβέρκο τον 9χρονο Στέλιο και να τον πετάει από τις σκάλες. Πάγωσα εκείνη την στιγμή. Τρόμαξα ότι δεν θα ξανασηκωθεί. Εντέλει το παιδί σηκώθηκε, δεν είχε τραυματιστεί σοβαρά, αλλά είχε κοκκινίσει από το κλάμα. Τότε αυτός συνέχισε να το χτυπάει στο κεφάλι. Πήγα και τον απομάκρυνα προσπαθώντας να ηρεμήσω τον Στέλιο…

Μετά έμαθα ότι το περιστατικό αυτό έγινε επειδή το παιδί δεν ήθελε να εκκλησιαστεί και ήθελε να παίξει. Εκτός από τον εκκλησιασμό ήταν αναγκαστική και η εξομολόγηση των παιδιών από τον ‘Πάτερ’.

Έπειτα απευθύνθηκα στην παιδαγωγό που δεν μου είπε τίποτα και μου έκανε ένα νόημα να μην δίνω σημασία. Μετά πήγα στην διευθύντρια, της είπα τι συνέβη, έγινε συνάντηση με τον Π.Μ. και φώναζε αυτός ότι θέλουμε να του φάμε την θέση!

Όταν είδα τον ‘Πάτερ’ που ήταν με την συνοδεία του και του είπα ότι θέλω να του μιλήσω γι’ αυτό, μου έκανε με το χέρι νόημα ότι με διώχνει και με προσπέρασε».

Η μάρτυρας αφηγήθηκε και ένα ακόμα περιστατικό για ένα παιδί που συνόδευσε στο νοσοκομείο για εξετάσεις.

«Ο γιατρός νόμιζε ότι είμαι η μητέρα του και μου ζήτησε τον λόγο για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται. Όταν τον ρώτησα τι συμβαίνει, μου εξήγησε ότι το παιδί βρίσκεται στα πρόθυρα σηψαιμικού επεισοδίου στην περιοχή γύρω από τα γεννητικά όργανα.

Το παιδί λόγω χαλαρών σφιγκτήρων είχε νυχτερινή ενούρηση και από το ίδρυμα έκριναν ότι για να το διορθώσουν έπρεπε να το αφήνουν με τα ίδια εσώρουχα χωρίς να πλένεται. Το παιδί ξυνόταν, μάτωνε και έφτασε σε αυτήν την κατάσταση».

Η εξέταση της μάρτυρα έκλεισε με την απάντηση της στην μόνιμη υπερασπιστική επωδό «και γιατί δεν καταγγείλατε νωρίτερα;»

«Γιατί τόσα χρόνια ψάχναμε να βρούμε το θάρρος», απάντησε.

Επόμενη συνεδρίαση

Η επόμενη συνεδρίαση θα γίνει αύριο 21 Μαΐου 2024 όπου είναι προγραμματισμένο να εξεταστούν 11 μάρτυρες που σχετίζονται με την δομή του Βόλου.

Στηρίξτε το omniatv:

Σχόλια

5 2 votes
Βαθμολογία άρθρου
Subscribe
Notify of
guest
0 Σχόλια
Inline Feedbacks
View all comments
Μετάβαση στο περιεχόμενο